مقدمه: آلودگی فلزات سنگین در اکوسیستمهای آبی یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و بهداشتی محسوب میشود، زیرا این عناصر میتوانند از طریق زنجیره غذایی به بدن انسان منتقل شده و پیامدهای نامطلوبی برای سلامت ایجاد کنند. هدف از این مطالعه بررسی غلظت فلزات سنگین در بافت عضله چهار گونه کپورماهیان: کپور معمولی، نقرهای، علفخوار و سرگنده منطقه شوشتر و ارزیابی ریسک سلامت ناشی از مصرف آنها بود. مواد و روشها: در این پژوهش غلظت عناصر آرسنیک، کادمیوم، کروم، کبالت، مس، آهن، جیوه، منگنز، مولیبدن، نیکل، سرب، قلع و روی در نمونههای ماهی اندازهگیری شد. نتایج: نتایج نشان داد که تمامی فلزات مورد بررسی در بافت عضله ماهیان قابل شناسایی بودند، اما میزان تجمع آنها در میان گونهها متفاوت بود. در میان عناصر اندازهگیریشده، روی و آهن بیشترین غلظت را نشان دادند، درحالیکه کادمیوم کمترین مقدار را داشت. همچنین نتایج تحلیل آماری نشان داد که غلظت عناصر کبالت، آهن، جیوه، منگنز، مولیبدن، سرب و روی بین گونههای مورد مطالعه دارای اختلاف معنیدار آماری بود (۰٫۰۵P<)، درحالیکه برای عناصر آرسنیک، کادمیوم، کروم، مس، نیکل و قلع اختلاف معنیداریمشاهده نشد. غلظت فلزات اندازهگیریشده با حدود مجاز ارائهشده توسط کدکس غذایی (Codex Alimentarius؛ FAO/WHO) و همچنین مقرراتکمیسیون اروپا (EC) برای آلایندههای موجود در ماهی مقایسه شد. همچنین ارزیابی ریسک سلامت بر اساس شاخصهای خطر نشان داد که در اغلب موارد مقادیر در محدوده قابل قبول قرار دارند، با اینحال مصرف مداوم این ماهیان میتواند در بلندمدت منجر به افزایش خطر تجمعی برخی فلزات شود. بحث و نتیجهگیری: در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت پایش مستمر فلزات سنگین در منابع آبی و ماهیان خوراکی منطقه و مدیریت مناسب منابع آلاینده بهمنظور حفاظت از سلامت مصرفکنندگان و اکوسیستمهای آبی تأکید میکند.
