Journal of Animal Environmental Research

fa انباشت زیستی و ارزیابی خطر بهداشتی فلزات سنگین در ماهیان گرمابی شهرستان شوشتر، خوزستان- ایران Bioaccumulation and Health Risk Assessment of Heavy Metals in Warm-water Fish from Shoushtar County, Khuzestan Province, Iran تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: آلودگی فلزات سنگین در اکوسیستم‌های آبی یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و بهداشتی محسوب می‌شود، زیرا این عناصر می‌توانند از طریق زنجیره غذایی به بدن انسان منتقل شده و پیامدهای نامطلوبی برای سلامت ایجاد کنند. هدف از این مطالعه بررسی غلظت فلزات سنگین در بافت عضله چهار گونه کپورماهیان: کپور معمولی، نقره‌ای، علفخوار و سرگنده منطقه شوشتر و ارزیابی ریسک سلامت ناشی از مصرف آن‌ها بود. مواد و روش ها: در این پژوهش غلظت عناصر آرسنیک، کادمیوم، کروم، کبالت، مس، آهن، جیوه، منگنز، مولیبدن، نیکل، سرب، قلع و روی در نمونه‌های ماهی اندازه‌گیری شد. نتایج: نتایج نشان داد که تمامی فلزات مورد بررسی در بافت عضله ماهیان قابل شناسایی بودند، اما میزان تجمع آن‌ها در میان گونه‌ها متفاوت بود. در میان عناصر اندازه‌گیری‌شده، روی و آهن بیشترین غلظت را نشان دادند، درحالی که کادمیوم کمترین مقدار را داشت. همچنین نتایج تحلیل آماری نشان داد که غلظت عناصر کبالت، آهن، جیوه، منگنز، مولیبدن، سرب و روی بین گونه‌های مورد مطالعه دارای اختلاف معنی‌دار آماری بود (۰٫۰۵P<)، درحالی که برای عناصر آرسنیک، کادمیوم، کروم، مس، نیکل و قلع اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. غلظت فلزات اندازه‌گیری‌شده با حدود مجاز ارائه‌شده توسط کدکس غذایی (Codex Alimentarius؛ FAO/WHO)  و همچنین مقررات کمیسیون اروپا (EC) برای آلاینده‌های موجود در ماهی مقایسه شد. همچنین ارزیابی ریسک سلامت بر اساس شاخص‌های خطر نشان داد که در اغلب موارد مقادیر در محدوده قابل قبول قرار دارند، با این حال مصرف مداوم این ماهیان می‌تواند در بلندمدت منجر به افزایش خطر تجمعی برخی فلزات شود. بحث و نتیجه گیری: در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت پایش مستمر فلزات سنگین در منابع آبی و ماهیان خوراکی منطقه و مدیریت مناسب منابع آلاینده به منظور حفاظت از سلامت مصرف‌کنندگان و اکوسیستم‌های آبی تأکید می‌کند.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Heavy metal contamination in aquatic ecosystems is considered a major environmental and public health concern because these elements can enter the human body through the food chain and cause adverse health effects. Materials & Methods: The aim of this study was to investigate the concentrations of heavy metals in the muscle tissue of four carp species, including common carp (Cyprinus carpio), silver carp (Hypophthalmichthys molitrix), grass carp (Ctenopharyngodon idella), and bighead carp (Hypophthalmichthys nobilis), from Shoushtar County, and to assess the health risk associated with their consumption. In this study, the concentrations of arsenic (As), cadmium (Cd), chromium (Cr), cobalt (Co), copper (Cu), iron (Fe), mercury (Hg), manganese (Mn), molybdenum (Mo), nickel (Ni), lead (Pb), tin (Sn), and zinc (Zn) were measured in fish samples. Results: The results indicated that all examined metals were detectable in the muscle tissues of the studied fish species; however, their accumulation levels varied among species. Among the analyzed elements, zinc and iron exhibited the highest concentrations, whereas cadmium showed the lowest levels. Statistical analysis revealed significant interspecific differences in the concentrations of cobalt, iron, mercury, manganese, molybdenum, lead, and zinc (P<0.05), while no significant differences were observed for arsenic, cadmium, chromium, copper, nickel, and tin. The measured metal concentrations were compared with the maximum permissible limits provided by the Codex Alimentarius (FAO/WHO) as well as the European Commission (EC) regulations for contaminants in fish. Health risk assessment based on hazard indices indicated that, in most cases, the estimated risks were within acceptable limits. Nevertheless, long‑term and frequent consumption of these fish species may increase the potential cumulative risk associated with certain heavy metals. Conclusion: Overall, the findings highlight the importance of continuous monitoring of heavy metals in aquatic environments and edible fish species in the region, as well as effective management of pollution sources to protect both ecosystem integrity and consumer health.</div> فلزات سنگین, کپورماهیان, ارزیابی ریسک سلامت, زیست‌انباشت, شوشتر Heavy metals, Cyprinid fish, Health risk assessment, Bioaccumulation, Shushtar 33 40 http://journalaer.com/browse.php?a_code=A-10-2-90&slc_lang=fa&sid=1 Nooshin Ghavami نوشین قوامی 10031947532846001168 10031947532846001168 No Reza Salighezadeh رضا سلیقه زاده 10031947532846001169 10031947532846001169 No Seyedeh Ommolbanin Ghasemian سیده ام البنین قاسمیان ommolbanin.ghasemian@iau.ac.ir 10031947532846001170 10031947532846001170 Yes Hamid Mahmoodipour حمید محمودی پور 10031947532846001171 10031947532846001171 No Yaaghub Bazoftizadeh یعقوب بازفتی زاده 10031947532846001172 10031947532846001172 No