مقدمه: مطالعه ای به منظور بررسی تأثیر روشهای مختلف حرارت دهی، حرارتخشک (با زمان و دمایمتفاوت: دمای 60 درجه بهمدت 24 ساعت و دمای 80 درجه بهمدت 40 دقیقه) و مرطوب (اتوکلاو) بر ترکیباتشیمیایی،مؤلفه هایتولیدگازوقابلیت هضم فضولات طیور تخم گذار انجام شد. مواد و روش ها:تیمارهای آزمایشی شامل: 1) عمل آوری با حرارت خشک با دمای 60 درجه سانتی گراد به مدت 24 ساعت، 2) عمل آوری با حرارتخشک با دمای80 درجهسانتی گراد به مدت40دقیقه، 3)عمل آوری با حرارتمرطوب اتوکلاو(121 درجه سانتی گراد به مدت 15 دقیقه) بودند.سپس، ترکیباتشیمیایی، مؤلفههای تولیدگاز و قابلیت هضم نمونهها اندازهگیری شد. نتایج:نتایج نشان دادند که بین تیمارها از لحاظ ترکیبات شیمیایی (ماده خشک، پروتئین، خاکستر نامحلول در شوینده اسیدی) اختلاف معنی داری وجود داشت (0/05<P). بیش ترین و کم ترین مقدار خاکستر نامحلول در اسید به ترتیب مربوط به تیمار عملآوری شده با اتوکلاو و تیمار عملآوری شده در دمای 60 درجه سانتیگراد بود. در بین تیمارهای حرارتی، تیمار اتوکلاو کمترین پتانسیل و نرخ تولید گاز را داشت، درحالیکه تیمار حرارت ۸۰درجه سانتیگراد بالاترین مقدار را نشان داد. قابلیت هضم ماده خشک و ماده آلی بین تیمارها اختلاف معنیداری نداشت (0/05<P). کمترین مقدار عامل تفکیک و تولید توده میکروبی مربوط به تیمار اتوکلاو و بالاترین مقدار مربوط به تیمار حرارت ۸۰درجه سانتیگراد بود (0/05<P). بحث و نتیجه گیری:بهطورکلی، نتایج این مطالعه نشان داد که روشهای عملآوری حرارتی خشک (۶۰و ۸۰درجه) تأثیرات مشابهی بر ارزشتغذیهایفضولاتطیورتخمگذارداشتند.هرچند،عملآوری با اتوکلاو منجر به کاهش قابلیت هضم و پارامترهای تخمیری شد. بنابراین، انتخاب روش عملآوری به امکانات و هدف نهایی (افزایش پروتئین یا قابلیت هضم) بستگی دارد.
