Journal of Animal Environmental Research
پژوهش های محیط زیست جانوری
Journalaer
Basic Sciences
http://journalaer.com
1
admin
3115-7904
10.22034/aer
fa
jalali
1405
2
1
gregorian
2026
5
1
0
online
1
fulltext
fa
ارزیابی ریسک سلامت ناشی از فلزات سنگین در اثر مصرف ماهی سوف (Sander lucioperca) آلوده به انگل سستودا در شمالغرب ایران (مطالعه موردی: سد ستارخان)
Health Risk Assessment of Heavy Metals Due to Consumption of Pike-Perch (Sander lucioperca) Infected with Cestoda Parasites in Northwest Iran (Case Study: Sattarkhan Dam)
تخصصي
Special
پژوهشي
Research
<div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">مقدمه:</span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> در ایران و سایر مناطق جهان، مطالعات اندکی به بررسی تجمع فلزات سنگین در زنجیره غذایی انسان و ارتباط متقابل انگلها و میزبانها پرداختهاند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر روابط انگلی و زنجیرههای غذایی بر ریسک سلامت ناشی از تجمع سرب، کادمیوم و مس در اثر مصرف ماهی سوف (</span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Sander lucioperca</span></span></i><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">) در سد ستارخان (شهرستان اهر، استان آذربایجان</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">شرقی) انجام شد.</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">مواد و روشها:</span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> نمونهبرداری میدانی از فروردین ۱۴۰۱ تا آذر ۱۴۰۳ انجام شد. در مجموع ۷۷ نمونه شامل ۲۸ قطعه ماهی سوف</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">بالغ، ۲۵ نمونه انگل کرم پهن رودهای و ۲۴ نمونه گاماروس (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Amphipoda</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">) با استفاده از تور گوشگیر از مناطق مختلف سد جمعآوری شد. انگلها با استفاده از کلیدهای شناسایی معتبر تا سطح جنس شناسایی شدند. پس از هضم بافتها، غلظت فلزات سنگین با استفاده از اسپکتروفتومتری جذب اتمی اندازهگیری شد. ارزیابی ریسک سلامت با محاسبه شاخصهای </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">EDI</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">، </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">THQ</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">، </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">CR</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> و %</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">TDI</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> انجام گرفت.</span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">نتایج:</span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> میانگین طول</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">کل، وزن</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">کل و سن ماهیان دارای انگل بهترتیب</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">52 سانتیمتر، 550</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">گرم و 3/9 سال بود. انگلهای</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">کرم پهن جدا شده از روده ماهیان آلوده متعلق به دو</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">جنس از رده</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">سستودا (کرمهای</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">نواری) شامل </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Proteocephalus</span></span></i><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> و </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">Caryophyllaeus</span></span></i> <span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> بودند. نتایج نشان داد که بهجز مس، غلظت سایر فلزات در بافت عضلانی ماهیان فاقد انگل بهطور معنیداری بالاتر از ماهیان آلوده به انگل بود. غلظت</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">سرب و کادمیوم در ماهیان فاقد انگل (بهترتیب 0/31 و 0/47 میکروگرم بر گرم وزن خشک) نسبت به ماهیان آلوده (0/20 و 0/3۰ میکروگرم بر گرم) بیش</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">تر بود. غلظت فلزات در انگلهای کرم پهن بهطور معنیداری بیش</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">تر از میزبان و گاماروس بود. شاخصهای </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">EDI</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">، </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">THQ</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> و</span></span> <span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">CR</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""> برای</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">فلزات در</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">ماهیان</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">آلوده</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">۴۵-۳۶</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">درصد</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">کم</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">تر از</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">ماهیان</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran"">فاقد انگل بود.</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Baran""></span></span></span></span></span></span></span><br>
<b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Baran"">بحث و نتیجهگیری:</span></span></span></b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Baran""> مصرف ماهی سوف در این منطقه ریسک غیرسرطانزایی قابل قبولی دارد (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">TTHQ</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Baran""><1)، اما ریسک سرطانزایی بهویژه برای کادمیوم بالاتر از آستانه مجاز (<sup>۶-</sup>۱۰ × ۱) است. حضور انگلهای</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Baran"">کرم پهن</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Baran"">رودهای این ریسک</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Baran"">را حدود ۴۵-۳۶ درصد کاهش میدهد. این یافتهها اهمیت در­ نظرگرفتن روابط میزبان-انگل را در ارزیابیهای ریسک سلامت و پایش آلودگی اکوسیستمهای آبی نشان میدهد.</span></span></span></div>
تجمعزیستی, آبهای شیرین, زنجیره غذایی, انگلهای رودهای, سرطانزایی
43
50
http://journalaer.com/browse.php?a_code=A-10-2-69&slc_lang=fa&sid=1
Saba
Khairkhah
صبا
خیرخواه
1003194753284600736
1003194753284600736
No
Amir
Dehghani
امیر
دهقانی
a.dehghani93@gmail.com
1003194753284600737
1003194753284600737
Yes