fa ارزیابی زیستی و آلودگی رودخانه تجن با استفاده از درشت بی مهرگان کف زی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"><b><span style="background-color:#ffffff;">مقدمه:</span></b><font color="#0782c1"><b><span style="background-color:#ffffff;">&nbsp;</span></b></font><span style="background-color:#ffffff;">رو</span>دخانه تجن با طول حدود 120 کیلومتر واقع در استان</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">مازندران از ارتفاعات البرز سرچشمه گرفته و به دریای</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">خزر منتهی می&shy; شود. </span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">مواد و روش &shy;ها:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> با توجه به شرایط لیمنولوژیک رودخانه و استقرار منابع آلاینده&shy; در حاشیه رودخانه، 9 ایستگاه مطالعاتی در دو فصل زمستان و تابستان (بهمن‌ماه 1399 و تیرماه 1400) انتخاب و با استفاده از دستگاه سوربر، نمونه &shy;برداری از درشت بی&shy; مهرگان کف&shy; زی انجام شد. علاوه بر نمونه‌برداری زیستی، جهت بررسی ارتباط برخی پارامترهای فیزیکوشیمیایی نظیر: دما، </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">ORP</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">، </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">EC</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">، </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">TSS</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">، </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">TDS</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">DO</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> با نوسانات جوامع درشت بی&shy; مهرگان کف&shy; زی</span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">HFBI </span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">، نمونه آب جمع‌آوری شد. فاکتورهای فیزیکوشیمیایی در محل نمونه‌برداری با استفاده از دستگاه &shy;های پرتابل آنالیز گردید. </span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">نتایج</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">: پس از شناسایی و شمارش نمونه‌های کف زیان از ایستگاه&shy; های مورد مطالعه میزان آلودگی آب و شاخص زیستی </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">Z</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> با استفاده از فرمول بور و با توجه به جدول هیلسنهوف ارزیابی شد. براساس نتایج، مقادیر </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">DO</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">ORP</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> از بالادست به پایین&shy; دست رودخانه کاهش یافت اما مقادیر دما، </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">EC</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">، </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">TSS</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">TDS</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> افزایش پیدا</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">کرد،</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">که علت آن افزایش</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">فعالیت&shy; های</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">کشاورزی و ورود آلاینده &shy;های</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">شهری و</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">صنعتی به پایین&shy; دست رودخانه</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">تجن</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">بود.</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:"> در</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">این</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">مطالعه، بیش</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">ترین</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">فراوانی</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">مربوط</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">به</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">جنس &shy;هایی</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">از</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">راسته&shy; های</span></span></span> <span dir="LTR" style="line-height:90%">Ephemeroptera</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">، </span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">Trichoptera</span><i> </i><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">و<i> </i></span></span></span><span dir="LTR" style="line-height:90%">Bosommatophora</span><i> </i><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">بود. </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">شرایط ساپروبی رودخانه </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" baran="" style="font-family:">در فصل سرد از بالادست به پایین &shy;دست به سمت پلی‌ساپروبی رفته و در فصل گرم در بین ایستگاه &shy;ها نوسان مشاهده گردید. </span></span></span></span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">بحث و نتیجه&shy; گیری</span></span></span></b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">: </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">به‌طورکلی،</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">با درنظرگرفتن شاخص </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:">Z</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">، در</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">فصل سرد در ایستگاه&shy;های</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">بالادست به</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">علت</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">کوهستانی</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">بودن</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">و</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">عدم</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">دخالت &shy;های انسانی، آب از کیفیت بهتری برخوردار و گونه &shy;های شاخص آب&shy;های الیگوتروف غالب بودند. در ایستگاه&shy; های پایین‌دست در فصل سرد و هم</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">چنین در تمام ایستگاه &shy;ها در فصل گرم به</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">‌دلیل حضور مواد آلاینده مختلف و تغیرات دما، گونه&shy; های مقاوم به&nbsp; &nbsp;آلودگی در ایستگاه &shy;ها غالب بودند. براساس شاخص زیستی هیلسنهوف </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" baran="" style="font-family:">وضعیت کیفی آب رودخانه تجن در فصل سرد در حد خوب و نسبتاً ضعیف و در فصل گرم در حد ضعیف و خیلی ضعیف ارزیابی شد.</span></span></span></div> پارامترهای فیزیکوشیمیایی, شاخص هیلسنهوف, بی مهرگان کف زی, آلودگی و شاخص Z 103 114 http://journalaer.com/browse.php?a_code=A-10-2-17&slc_lang=fa&sid=1 Faeze Delbari فائزه دلبری 1003194753284600157 1003194753284600157 No Kamran Rezaei tavabe کامران رضایی توابع krtavabe@ut.ac.ir 1003194753284600158 1003194753284600158 Yes Alireza Mirvaghefi علیرضا میرواقفی 1003194753284600159 1003194753284600159 No Erfan Salmroodi عرفان سلمرودی 1003194753284600160 1003194753284600160 No Ahmad Reza Lahijanzade احمدرضا لاهیجان زاده 1003194753284600161 1003194753284600161 No Masoud Bagherzade Karimi مسعود باقرزاده کریمی 1003194753284600162 1003194753284600162 No