مقدمه: کلزا (Brassica napus) بهعنوان یک گیاه دانه روغنی با ارزش در سراسر جهان کشت میشود آگاهی از پراکندگی ژنوتیپ هادر تعیین روش حفاظت آنها نقش مهمی ایفا می کند. نشانگرRAPD بهعنوان یک روش ارزان و سریع و بدون نیاز به اطلاعات اولیه ژنوم، یکی از پرکاربردترین نشانگرهای مولکولی در تعیین روابط فیلوژنتیکی و تمایز گونه های مختلف جانوری و گیاهی می باشد. مواد و روش ها:تعداد ۲۵ ژنوتیپ مهم کلزا مورد کشت در مناطق مختلف کشور پس از آمادهسازی خاک، در شرایط گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار کشت شدند. بهمنظور بررسی تنوع ژنتیکی و پس از استخراج DNA از برگ واکنش زنجیرهای پلیمراز با آغازگرهای RAPD انجامگردید.تعداد و درصد جایگاههایچندشکلی، ضریبتشابه ژنتیکیNei ، شاخص تنوع ژنتیکی، تعداد آلل موثر و شاخص اطلاعات شانون توسط نرمافزار POPGEN V1.31 و تجزیه و تحلیل خوشه ای توسط نرمافزار NTSYS V2.02 مورد ارزیابیقرارگرفت.تجزیه واریانس تعداد 16 شاخص رشدی اندازه گیری شده و مقایسه میانگین داده ها، همبستگی بینصفات، تجزیهخوشه ای ومحاسبهضریبکوفنتیک با نرمافزارهای V.9.4SAS،SPSS V.22 و NTYSIS صورت گرفت. نتایج:تعداد 83 باند چندشکل تکثیر شد، بیشترین و کمترین تعداد باند چند شکل بهترتیبدر آغازگر شماره 6 و آغازگرهای شماره 5 و 8 مشاهده گردیدند. محتوای اطلاعات چندشکل (PIC) از 0/21 تا 0/5 و میزان تنوع ژنتیکی نی از 0/2 تا 0/36 متغیر بود. تجزیه خوشهای بهروش UPGMA و ضریب جاکارد با همبستگی کوفنتیک 0/67 ژنوتیپ ها را در سه گروه مجزا قرارداد. ژنوتیپ های قرار گرفته در گروه یک و سه بهترتیب ارقام بهاره و زمستانه می باشند. اکثریت ارقام قرار گرفته در گروه دوم (84 درصد) با منشا فرانسه، آلمان، استرالیا، ایران و صربستان می باشند. کمترین فاصله ژنتیکی بین ژنوتیپهای آلنسو و ناتالیمشاهده گردید. تجزیه به مختصات اصلی نشان داد که مؤلفه اول و دوم 81/02 درصد از تنوع بهدست آمده را توجیه می کنند، که نشان دهنده توزیع مناسب آغازگرهای مورد بررسی بر روی ژنوم میباشد. تجزیه خوشه ای بهروش UPGMA، این ژنوتیپ ها را به چهار گروه مجزا تقسیم نمود. همبستگی بین دو صفت تعداد روز تا گلدهی و تعداد روز تا ساقه دهی برابر ۱، مثبت و در سطح احتمال ۱ درصد معنی دار بود. بحث و نتیجه گیری: از آنجاکه رقم زوریکا عملکرد دانه و روغن بالا دارد می توان از این ژنوتیپ در برنامه های تلاقی با ارقام ایرانی استفاده کرد.
Abdoli Nasab M. Evaluation of Genetic Diversity and Grouping of Rapeseed Cultivars using Molecular Markers. Journalaer 2025; 1 (2) :59-68 URL: http://journalaer.com/article-1-132-fa.html
عبدلی نسب مریم. ارزیابی تنوع ژنتیکی و گروه بندی ارقام کلزا با نشانگرهای مولکولی و صفات رشدی. پژوهش های محیط زیست جانوری. 1404; 1 (2) :59-68