مقدمه: اسانسهای گیاهی بومادران (Achillea millefolium) و پونه (Mentha pulegium) به دلیل دارا بودن ترکیبات زیستفعالی مانند مونوترپنها و سسکوییترپنها، دارای خواص آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و تنظیمکنندگی متابولیک هستند. با توجه به محدودیتهای استفاده از آنتیبیوتیکهای محرک رشد در طیور، این مطالعه با هدف بررسی تأثیر سطوح مختلف اسانس بومادران و پونه بر شاخصهای بیوشیمیایی سرم خون شامل پروتئین کل، آلبومین، ظرفیت آنتیاکسیدانی تام (TAC)، مالون دی آلدئید (MDA)، گلوکز و اسید اوریک در مرغهای تخمگذار تجاری انجام شد. مواد و روشها: در این پژوهش، 128 قطعه مرغ تخمگذار نژاد Hyline W-80 در قالب یک طرح کاملاً تصادفی به 8 تیمار تقسیم شدند. تیمارها شامل 1) جیره پایه (کنترل منفی)، 2) جیره پایه بهعلاوه 0/0125 میلیلیتر امولسیفایر (کنترل مثبت)، گروههای سوم تا پنجم که حاوی جیره پایه بهعلاوه سطوح 50، 100 و 150 میلیگرم برکیلوگرم اسانس بومادران و گروههای تیماری ششم تا هشتم نیز که حاوی جیره پایه بهعلاوه سطوح 50، 100 و 150 میلیگرم بر کیلوگرم اسانس پونه بودند. پس از 6 هفته تغذیه با تیمارهای آزمایشی، از هر گروه 8 نمونه خون جمعآوری و پارامترهای بیوشیمیایی با استفاده از کیتهای تجاری اندازهگیری شد. دادهها با نرمافزار آماریSPSS و آزمون ANOVA مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: بالاترینسطح پروتئینکل و آلبومین در تیمارهای 150 میلیگرم بومادران و 150 میلیگرم پونه مشاهده شد (0/05<P). بیشترین مقدارظرفیت آنتیاکسیدانیکل در تیمار 100 میلیگرم پونه ثبت شدکه نشاندهنده تقویت سیستم آنتیاکسیدانی است. کمترین میزان مالون دیآلدئید و اسید اوریک بهترتیب در تیمارهای کنترل و کنترل مثبت دیده شد (0/05<P). سطح گلوکز نیز در اغلب تیمارهای حاوی اسانس بهطور غیرمعنیداری افزایش یافت (0/05<P). بحث و نتیجهگیری: یافتهها نشان داد که اسانس بومادران و پونه در سطوح 100 و150 میلیگرم بر کیلوگرم جیره میتوانند با بهبود شاخصهایبیوشیمیایی وکاهش استرساکسیداتیو،بهعنوان جایگزینهایطبیعی برای آنتیبیوتیکها درجیرهطیور تخمگذار استفاده شوند. این ترکیبات با تقویت متابولیسم پروتئین و دفاع آنتیاکسیدانی، پتانسیل افزایش کیفیت محصولات ارگانیک طیور را دارند. مطالعات آینده میتوانند بر بررسی مکانیسمهای مولکولی این اثرات متمرکز شوند.
